Phát lộ nhiều di vật quan trọng khi khai quật mộ cổ gần 2000 năm tại Vàng Danh
Sáng 17/1, tại phường Vàng Danh, Bảo tàng – Thư viện tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ mộ gạch có niên đại khoảng 2000 năm tại khu Chạp Khê, phường Vàng Danh, đồng thời tham vấn ý kiến các nhà khoa học về tính chất, giá trị và phương án bảo tồn, phát huy giá trị di tích. Tham dự hội nghị có đại diện lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, lãnh đạo phường Vàng Danh cùng một số nhà khảo cổ học.
Mộ gạch Chạp Khê (nằm liền kề nhà thờ giáo xứ Chạp Khê, phường Vàng Danh) được phát lộ trong quá trình người dân thi công san gạt mặt bằng và được Bảo tàng Quảng Ninh phối hợp cùng nhóm khảo cổ của Tiến sĩ Nguyễn Văn Anh, Trưởng Khoa Lịch sử Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tiến hành khai quật từ tháng 12/2025.
Kết quả cho thấy, đây là khu mộ gạch phân bố trên một gò đất cao, có diện tích khoảng 150m2, quy mô lớn hơn nhiều so với các mộ gạch đã phát hiện trước đó tại Quảng Ninh và trên cả nước. Đáy mộ nằm sâu khoảng 2,5m so với mặt bằng gò đất hiện tại. Mộ nằm theo hướng Bắc lệch Đông 20 độ, có cấu trúc gồm 2 gian tiền thất, 1 gian trung thất và 3 gian hậu thất. Trung thất và hậu thất đều có nhĩ. Các thất và nhĩ được xây xếp bằng gạch hình chữ nhật có độ nung cao, trên gạch trang trí nhiều loại hoa văn như hoa văn đồng tiền, ô trám, đường tròn đồng tâm, chữ S.., mái cuốn vòm bằng gạch múi bưởi.
Di vật thu được trong quá trình khai quật gồm 3 nhóm chính: Vật liệu kiến trúc gạch chữ nhật, gạch múi bưởi; gốm đất nung gồm các loại mô hình nhà, nồi; gốm men gồm các loại bình, vò, chân đèn… Dựa vào cấu trúc và hoa văn trên hiện vật có thể khẳng định mộ có niên đại thế I-II sau Công nguyên (cách ngày nay gần 2000 năm).
Loại hình mộ táng này được phát hiện khá phổ biến ở lưu vực sông Bạch Đằng thuộc địa phận các huyện thị (cũ) của Quảng Ninh như Quảng Yên, Uông Bí, Đông Triều và huyện thị (cũ) của Hải Phòng, Hải Dương như Thủy Nguyên, Kinh Môn, là bằng chứng cho thấy vai trò quan trọng của lưu vực sông Bạch Đằng như một trung tâm văn hóa, trị sở, vùng quần cư trù mật ven sông buổi đầu công nguyên.
Trên cơ sở kết quả khai quật, các nhà nghiên cứu khảo cổ, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh cùng chính quyền địa phương thống nhất sẽ tiếp tục nghiên cứu làm rõ cấu trúc, quy mô, niên đại của di tích, lập hồ sơ khoa học di tích để đề xuất xếp hạng và có kế hoạch bảo tồn tại chỗ, nguyên trạng di tích đã xuất lộ, quy hoạch khu vực này thành công viên khảo cổ nhằm phục vụ cho công tác bảo tồn văn hóa, giáo dục di sản gắn với phát triển văn hóa, du lịch của địa phương.
Xuân Hòa