BẢO TÀNG - THƯ VIỆN TỈNH QUẢNG NINH TIẾP NHẬN HIỆN VẬT HIẾN TẶNG GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ VÙNG MỎ

Các hiện vật được hiến tặng gồm 02 viên gạch xây dựng mang dấu nổi “H.M.&H.B - HANOI” có niên đại khoảng cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX và 06 vé xem nghệ thuật của Ty Văn hóa và Thông tin Quảng Ninh có niên đại khoảng những năm thập niên 80 của thế kỷ XX.

Theo thông tin do ông Lê Quang Thái cung cấp, 02 viên gạch được phát hiện tại một ngôi nhà do người Pháp xây dựng ở khu vực đồi Ông Giáp, phường Bãi Cháy sau khi công trình được tháo dỡ. Hiện vật được chế tác từ đất sét nung, màu đỏ tươi, sản xuất bằng kỹ thuật ép khuôn và nung ở nhiệt độ cao. Trên một mặt viên gạch có ô chữ nhật lõm với dòng chữ nổi “H.M.&H.B” và “HANOI”, được tạo trực tiếp trong quá trình sản xuất, thể hiện dấu mộc của cơ sở sản xuất hoặc đơn vị phân phối vật liệu xây dựng đương thời.

Qua nghiên cứu bước đầu, các nhà chuyên môn nhận định đây có thể là loại gạch xây dựng công nghiệp được sản xuất trong thời kỳ Pháp thuộc, nhiều khả năng vào cuối thế kỷ XIX hoặc đầu thế kỷ XX. Dấu nổi “H.M.&H.B - HANOI” cho thấy hiện vật có mối liên hệ với một cơ sở sản xuất hoặc kinh doanh vật liệu xây dựng hoạt động tại Hà Nội. Tuy nhiên, việc xác định chính xác tên doanh nghiệp sản xuất, chủ sở hữu cũng như niên đại cụ thể của hiện vật vẫn cần tiếp tục được nghiên cứu và đối chiếu với các nguồn tư liệu lưu trữ chuyên ngành.

Những viên gạch này lại mang nhiều giá trị tư liệu đối với việc nghiên cứu lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất Quảng Ninh trong thời kỳ Pháp thuộc. Từ cuối thế kỷ XIX, sau khi phát hiện và đẩy mạnh khai thác các mỏ than tại Hòn Gai, Cẩm Phả và Uông Bí, người Pháp đã từng bước xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng, khu dân cư, công trình hành chính, công trình dịch vụ và các khu vực phục vụ hoạt động khai thác mỏ. Cùng với sự phát triển của ngành công nghiệp than, nhiều loại vật liệu xây dựng được sản xuất hoặc vận chuyển từ các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội để phục vụ nhu cầu xây dựng tại vùng mỏ.

Đến nay, trên địa bàn Quảng Ninh vẫn còn lưu giữ nhiều dấu tích kiến trúc và công trình gắn với thời kỳ khai thác than thuộc Pháp như một số biệt thự, nhà điều hành, khu nhà ở công nhân, hầm mỏ, tuyến đường vận chuyển than và các công trình phụ trợ khác. Những dấu tích này là minh chứng sinh động cho một giai đoạn lịch sử quan trọng trong quá trình hình thành diện mạo đô thị và công nghiệp của Quảng Ninh. Việc phát hiện và sưu tầm các hiện vật vật liệu xây dựng như gạch mang dấu mộc nhà sản xuất góp phần cung cấp thêm những căn cứ trực quan về nguồn vật liệu, kỹ thuật xây dựng và quá trình kiến thiết các công trình tại vùng mỏ trong giai đoạn này.

Bên cạnh 02 viên gạch, 06 vé xem nghệ thuật của Ty Văn hóa và Thông tin Quảng Ninh được hiến tặng trong đợt này cũng là những tư liệu có giá trị, phản ánh đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân Quảng Ninh trong những năm thập niên 80. Đây là giai đoạn địa phương từng bước khôi phục và phát triển các hoạt động văn hóa, nghệ thuật phục vụ đời sống nhân dân sau chiến tranh.

Tại buổi làm việc, ông Đỗ Quyết Tiến, Giám đốc Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh, đại diện đơn vị đã gửi lời cảm ơn sâu sắc, trân trọng tiếp nhận và trao giấy chứng nhận hiến tặng hiện vật cho ông Lê Quang Thái. Việc ông Lê Quang Thái trao tặng các hiện vật cho Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh không chỉ thể hiện ý thức gìn giữ các giá trị lịch sử, văn hóa của cộng đồng mà còn góp phần bổ sung nguồn tư liệu phục vụ công tác nghiên cứu khoa học, kiểm kê, xây dựng sưu tập hiện vật và phát huy giá trị tại Bảo tàng.

Mỗi hiện vật được lưu giữ hôm nay đều là một mảnh ghép của ký ức lịch sử. Việc tiếp nhận những hiện vật như 02 viên gạch mang dấu nổi “H.M.&H.B - HANOI” góp phần làm sáng rõ hơn bức tranh về đời sống kinh tế, xã hội và quá trình xây dựng, phát triển của vùng than Quảng Ninh trong thời kỳ khai thác thuộc địa; từ đó giúp công chúng hiểu rõ hơn về những lớp trầm tích lịch sử đã tạo nên diện mạo vùng mỏ anh hùng ngày nay.

Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh trân trọng cảm ơn ông Lê Quang Thái đã tin tưởng, đồng hành cùng công tác bảo tồn di sản văn hóa của địa phương; đồng thời mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, phối hợp của các tổ chức, cá nhân trong việc phát hiện, lưu giữ và hiến tặng các tư liệu, hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa cho bảo tàng.

Nội dung: Nguyễn Thị Xuân (Phòng Nghiệp vụ Bảo tàng)

Ảnh: Cao Thái Duy