KHAI MẠC TRIỂN LÃM “DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶC BIỆT VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VÀ TRUYỀN THỐNG HIẾU HỌC TỈNH QUẢNG NINH”

Trong không gian trưng bày, câu chuyện về Văn Miếu - Quốc Tử Giám được tái hiện qua những dấu mốc quan trọng của lịch sử giáo dục dân tộc, từ sự ra đời của Quốc Tử Giám đến quá trình hình thành, phát triển của một biểu tượng về văn hiến và trí tuệ Việt Nam. Hệ thống tư liệu, hiện vật được lựa chọn giới thiệu giúp công chúng hiểu rõ hơn vai trò của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong việc đề cao việc học, đào tạo và trọng dụng nhân tài.

Hành trình ấy gắn với những dấu ấn của các bậc minh quân, danh nhân văn hóa như vua Lý Thánh Tông, vua Lý Nhân Tông, vua Lê Thánh Tông và Tư nghiệp Quốc Tử Giám Chu Văn An. Qua mỗi nhân vật, mỗi tư liệu, những quan niệm về học vấn, đạo lý và trách nhiệm đối với đất nước được tiếp nối, tạo nên nền tảng tinh thần có sức sống lâu bền trong lịch sử dân tộc.

Từ Thăng Long xưa, mạch chuyện được nối dài đến Quảng Ninh với không gian giới thiệu về truyền thống hiếu học, khoa bảng của vùng đất mỏ. Những tư liệu về Văn Miếu Quảng Yên, các vị Tiến sĩ, Giám sinh Quốc Tử Giám người Quảng Ninh, cùng dấu ấn văn chương của vua Lê Thánh Tông trên núi Bài Thơ góp phần phác họa diện mạo một vùng đất không chỉ giàu tiềm năng mà còn có bề dày văn hóa, giáo dục đáng tự hào.

Trong đó, câu chuyện về Tiến sĩ Vũ Phi Hổ là một điểm nhấn giàu ý nghĩa. Là người con của vùng cao Hoành Bồ xưa, ông đỗ Tiến sĩ triều Lê và được khắc tên trên văn bia tiến sĩ tại Quốc Tử Giám. Câu chuyện về ông cùng truyền thống khoa bảng của dòng họ Vũ và nhiều dòng họ khác trên địa bàn Quảng Ninh cho thấy tinh thần vượt khó, trọng học và khát vọng vươn lên đã được vun bồi qua nhiều thế hệ.

Những giá trị ấy không chỉ hiện diện trong lịch sử. Ngày nay, tinh thần ham học, sáng tạo của học sinh Quảng Ninh tiếp tục được khẳng định qua thành tích tại các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế và dấu ấn của ba Quán quân Đường lên đỉnh Olympia: Đặng Thái Hoàng, Nguyễn Hoàng Cường và Nguyễn Hoàng Khánh. Từ những tấm bia khoa bảng của quá khứ đến những thành tích giáo dục hôm nay, một dòng chảy xuyên suốt về khát vọng học tập và chinh phục tri thức đang tiếp tục được viết nên.

Chính sự kết nối giữa hai mạch nội dung đã tạo nên nét riêng của triển lãm. Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ được nhìn nhận như một di tích lịch sử, mà còn trở thành điểm khởi đầu để công chúng nhận diện sức sống của đạo học trong từng vùng đất, từng cộng đồng. Với Quảng Ninh, những câu chuyện được giới thiệu giúp quá khứ hiện lên gần gũi hơn, đồng thời khẳng định: tinh thần trọng học, trọng tài vẫn có ý nghĩa trong hành trình xây dựng con người và phát triển địa phương hôm nay.

Từ Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam đến những người con đất mỏ miệt mài đèn sách, từ những văn bia tiến sĩ của nhiều thế kỷ trước đến thành tích của học sinh Quảng Ninh hôm nay…triển lãm kể câu chuyện xuyên suốt về sức sống của tri thức. Câu chuyện bắt đầu từ lịch sử nhưng không dừng lại ở lịch sử, mà tiếp tục được trao truyền và viết tiếp trong đời sống đương đại.

Triển lãm “Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám và truyền thống hiếu học tỉnh Quảng Ninh” diễn ra từ ngày 13/8 đến hết ngày 13/9/2026 tại Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh. Đây là dịp để nhân dân, du khách cùng tìm hiểu những giá trị tiêu biểu của Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đồng thời khám phá bề dày truyền thống khoa bảng, hiếu học của Quảng Ninh qua các thời kỳ.

Qua đó, triển lãm góp thêm một nhịp cầu đưa di sản đến gần hơn với công chúng, để những giá trị được vun bồi từ quá khứ tiếp tục lan tỏa trong hiện tại và trở thành nguồn cảm hứng cho hành trình học tập, sáng tạo của các thế hệ mai sau.

Nội dung : Dương Thanh Hương | Ảnh : Cao Thái Duy